قیمت بلیتها و اتهام «قیمتگذاری پویا»؛ حاشیهای که جام جهانی ۲۰۲۶ را گرانتر از همیشه نشان داد
یکی از جنجالیترین حواشی جام جهانی ۲۰۲۶، نه داخل زمین است و نه مربوط به ترکیب تیمها؛ بلکه به جیب هواداران مربوط میشود. موضوع از جایی داغ شد که فیفا برای فروش بلیتهای جام جهانی از مدل قیمتگذاری پویا استفاده کرد؛ مدلی که در آن قیمت بلیتها ثابت نمیماند و بر اساس عواملی مثل میزان تقاضا، موجودی صندلیها، اهمیت بازی، زمان خرید و محبوبیت تیمها بالا و پایین میشود. رویترز گزارش داده این نخستین بار است که فیفا در جام جهانی از چنین مدلی استفاده میکند. (Reuters)
در ظاهر، قیمتگذاری پویا یک روش تجاری شناختهشده است؛ شبیه چیزی که در بلیت هواپیما، هتلها یا کنسرتها دیده میشود. وقتی تقاضا بالا میرود، قیمت هم افزایش پیدا میکند. اما مشکل اینجاست که جام جهانی فقط یک رویداد تجاری نیست؛ برای میلیونها هوادار، یک رویداد مردمی، ملی و احساسی است. همین تضاد باعث شده بسیاری از هواداران و منتقدان بگویند فیفا دارد «بزرگترین جشن فوتبال جهان» را به یک محصول لوکس تبدیل میکند.
طبق گزارشها، قیمت بعضی بلیتها در پلتفرم رسمی فروش دوباره فیفا بهشدت بالا رفته و همین موضوع باعث موجی از اعتراض شده است. رویترز نوشته در واکنش به انتقادها، فیفا تعداد محدودی بلیت ۶۰ دلاری هم عرضه کرده، اما این بلیتها در جایگاههای بسیار دور و گوشههای بالایی ورزشگاهها قرار دارند؛ یعنی ارزانترین گزینهها عملاً بهترین دید و دسترسی را ندارند. (Reuters)
حاشیه زمانی جدیتر شد که دادستانهای ایالت نیویورک و نیوجرسی تحقیقاتی را درباره شیوه فروش بلیتهای فیفا آغاز کردند. محور این بررسیها، اتهامهایی مثل سردرگمی در فرایند خرید، افزایش شدید قیمتها، کمبود شفافیت درباره جای صندلیها و احتمال ایجاد حس کمبود مصنوعی میان خریداران است. گاردین گزارش داده مقامهای نیویورک و نیوجرسی حتی فیفا را احضار/مجبور به ارائه اسناد مرتبط با روند فروش بلیت کردهاند. (The Guardian)
قیمت بلیتها و اتهام «قیمتگذاری پویا»
منتقدان میگویند مشکل فقط «گران بودن» نیست؛ مشکل اصلی این است که هوادار نمیداند با چه منطقی قیمت تغییر میکند. ممکن است یک نفر امروز بلیتی را با یک قیمت ببیند، چند ساعت بعد همان بازی با قیمت متفاوتی نمایش داده شود. این وضعیت برای طرفداری که از کشور دیگری سفر میکند، باید ویزا بگیرد، هتل رزرو کند و هزینه پرواز بدهد، فشار بسیار سنگینی ایجاد میکند. جام جهانی ۲۰۲۶ در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود و همین گستردگی جغرافیایی خودش هزینه سفر را بالا برده است؛ وقتی بلیت هم متغیر و گران باشد، حضور در ورزشگاه برای خیلیها از یک رؤیا به یک خرج غیرممکن تبدیل میشود.
اعتراضها فقط از سوی هواداران عادی نیست. گروههای هواداری اروپایی هم شکایت رسمی درباره قیمت بلیتهای جام جهانی مطرح کردهاند. رویترز گزارش داده Football Supporters Europe و سازمان حقوق مصرفکننده Euroconsumers یک شکایت ۱۸ صفحهای به کمیسیون اروپا ارائه کردهاند و نسبت به هزینه بالای بلیتها اعتراض کردهاند. (Reuters)
در آمریکا هم فشار سیاسی روی فیفا بالا رفته است. گروهی از قانونگذاران آمریکایی از فیفا خواستهاند قیمت بلیتها را پایین بیاورد و گفتهاند استفاده از قیمتگذاری پویا، جام جهانی را به رویدادی «انحصاری و سودمحور» تبدیل کرده که به ضرر هواداران، جوامع میزبان و مالیاتدهندگان محلی تمام میشود. (Reuters)
از نگاه فیفا و مدافعان این مدل، قیمتگذاری پویا میتواند درآمد تورنمنت را افزایش دهد و از فروش ارزان بلیتها به دلالان جلوگیری کند. استدلال آنها این است که اگر قیمت رسمی به سطح تقاضای واقعی نزدیک شود، سود کمتری به بازار سیاه و واسطهها میرسد. اما منتقدان پاسخ میدهند که نتیجه عملی این مدل، لزوماً کاهش دلالی نیست؛ بلکه ممکن است خود فروش رسمی هم شبیه بازار سیاه شود، چون قیمتها برای بازیهای مهم و تیمهای پرطرفدار از دسترس هوادار عادی خارج میشود.
حاشیه دیگر، ماجرای بلیتهای صفر دلاری بود. بر اساس گزارشها، یک خطای وبسایت باعث شد حدود ۶۰ هوادار بتوانند بلیتهایی را با قیمت ۰ دلار ثبت کنند. بعداً فیفا اعلام کرد این یک خطای فنی بوده و از خریداران خواست یا قیمت واقعی را پرداخت کنند یا بلیتشان لغو میشود. اسکاینیوز گزارش داد فیفا به این هواداران هفت روز فرصت داده تا مبلغ کامل را بپردازند. (Sky News) این اتفاق باعث شد انتقادها درباره شفافیت و ثبات سیستم فروش بلیت بیشتر شود.
مسئله مهمتر این است که جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود با افزایش تعداد تیمها به ۴۸ تیم، فرصت بیشتری برای کشورها و هواداران ایجاد کند. اما حالا بخشی از افکار عمومی میگوید این گسترش، اگر با قیمتهای نجومی همراه باشد، بیشتر به سود درآمدزایی فیفا تمام میشود تا دسترسی هواداران. به زبان ساده، تیمهای بیشتری میآیند، بازیهای بیشتری برگزار میشود، اما آیا هواداران واقعی هم راحتتر وارد ورزشگاه میشوند؟ این همان سؤالی است که حاشیه بلیتها را به یک بحث جدی تبدیل کرده است.
در نهایت، ماجرای قیمت بلیتهای جام جهانی ۲۰۲۶ فقط یک اختلاف ساده بر سر عدد و رقم نیست؛ این حاشیه درباره فلسفه برگزاری جام جهانی است. آیا جام جهانی هنوز جشن عمومی فوتبال است یا به سمت یک کالای گرانقیمت برای طبقه خاص میرود؟ فیفا میگوید مدل فروشش با منطق بازار و مدیریت تقاضا هماهنگ است، اما منتقدان میگویند فوتبال بدون هوادار واقعی، روح خودش را از دست میدهد.
جمعبندی:
قیمتگذاری پویا شاید برای شرکتها و برگزارکنندگان سودآور باشد، اما برای هواداران جام جهانی ۲۰۲۶ به یک کابوس مالی تبدیل شده است. از تحقیقات نیویورک و نیوجرسی گرفته تا شکایت گروههای هواداری اروپایی و ماجرای بلیتهای صفر دلاری، همه نشان میدهد حاشیه بلیتها یکی از جدیترین پروندههای بیرون از زمین در این جام جهانی است.
